Polska jest jednym z najbardziej narażonych na pożary lasów krajem w Europie. Wynika to m.in. z: ubogich siedlisk – większość borów sosnowych, łatwopalnych, często występują okresy susz, czynników antropogenicznych – większość pożarów wywołuje człowiek.
Największe ryzyko pożarów jest od marca do września, szczególnie w zachodniej i centralnej Polsce. Co więcej w polskich lasach każdego roku rzeczywiście ma miejsce bardzo duża ilość pożarów. Dzięki profesjonalnemu systemowi p-poż. są one w zdecydowanej większości gaszone w zarodku – tj. rzadko obejmują obszar powyżej 1ha. Jednak ze względu na ocieplenie klimatu zagrożenie będzie się powiększać. Dlatego nasz system przeciwpożarowy musi być stale monitorowany i ulepszany. Aby ocalić polskie lasy w przyszłości musi należeć- podobnie jak to ma miejsce obecnie- do najlepszych na świecie. Przykładem wzorowego systemu p-poż. w SG LP jest Nadleśnictwo Rzepin. Składają się na niego: dostrzegalnie przeciwpożarowe, Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny (PAD), monitoring meteorologiczny, patrole naziemne i lotnicze, nowoczesne technologie, samochody gaśnicze- Ford Ranger XL, Mercedes- Benz, a okresowo także śmigłowiec lub samolot gaśniczy.
• Dostrzegalnie przeciwpożarowe:
Podstawowym elementem systemu są dostrzegalnie przeciwpożarowe, czyli specjalne wieże obserwacyjne rozmieszczone na terenach leśnych. Ich zadaniem jest szybkie wykrywanie dymu lub ognia. W całych Lasach Państwowych działa ponad 700 takich obiektów. Coraz częściej tradycyjnych obserwatorów zastępują kamery HD i systemy automatycznej detekcji dymu. W rejonie Rzepina funkcjonuje nowoczesny system kamer umieszczonych na wysokich masztach. Na omawianym terenie znajdują się dwie takie kamery. Przykładem jest dostrzegalnia w Nadleśnictwie Ośno Lubuskie, która monitoruje także część lasów Nadleśnictwa Rzepin. Wieża ma około 60 metrów wysokości i umożliwia obserwację terenu w promieniu do 10–15 km. Obraz z kamer przesyłany jest do punktu alarmowo-dyspozycyjnego.
• Punkt Alarmowo-Dyspozycyjny (PAD)
PAD to centrum dowodzenia systemem przeciwpożarowym. To właśnie tutaj trafiają informacje z kamer, dostrzegalni i patroli. Pracownicy analizują zgłoszenia, określają miejsce pożaru oraz alarmują straż pożarną i służby leśne. Siedziba PAD Nadleśnictwa Rzepin znajduje się na terenie lotniska, które w sposób naturalny jest centrum przeciwpożarowym. PAD w systemie Lasów Państwowych odpowiada również za: kierowanie akcją gaśniczą,
koordynację patroli, łączność radiową, współpracę z Państwową Strażą Pożarną.
• Monitoring meteorologiczny
W lasach działają automatyczne stacje meteorologiczne, które mierzą: temperaturę, wilgotność powietrza, prędkość wiatru, wilgotność ściółki leśnej. Na podstawie tych danych codziennie określa się stopień zagrożenia pożarowego lasu. Im niższa wilgotność ściółki i wyższa temperatura, tym większe ryzyko pożaru.
• Patrole naziemne i lotnicze
W okresach największego zagrożenia pożarowego prowadzone są: patrole samochodowe, obserwacje lotnicze, dyżury przeciwpożarowe. RDLP w Szczecinie, do której należy Nadleśnictwo Rzepin, wykorzystuje samoloty patrolowo-gaśnicze oraz specjalistyczne samochody patrolowo-gaśnicze.
W Nadleśnictwie Rzepin wykorzystywany jest między innymi lekki samochód ratowniczo-gaśniczy Ford Ranger XL oraz Mercedes- Benz oraz stacjonujący tam PZL M18 Dromader z okresowo zatrudnionym pilotem.
• Nowoczesne technologie
Lasy Państwowe stale rozwijają system ochrony przeciwpożarowej. Obecnie stosowane są: kamery 4K i HD, automatyczne systemy wykrywania dymu, łączność radiowa, systemy GPS, cyfrowe mapy zagrożeń. Przykładem jest system SmokeD, który automatycznie analizuje obraz z kamer i wykrywa dym bez udziału człowieka.
Ford Ranger XL z zabudową firmy Frank-Cars, który wyposażony jest w m.in.: w wysokociśnieniowy agregat wodno-pianowy o wydajności 38 litrów na minutę, zbiornik wody o pojemności 400 litrów, zbiornik środka pianotwórczego 20 litrów, wyciągarkę o uciągu 4300 kg, dwie hydronetki plecakowe, szpadle, tłumice, siekiera, pilarka, wąż W-52, kanister 5 l i przełącznik 75/52. To tym samochodem likwiduje się największą ilość zarzewi pożaru.
Mercedes- Benz Atego 1329/Moto Truck wyposażony jest w: zbiornik wody o pojemności 2500 litrów, zbiornik środka pianotwórczego 250 litrów, autopompę o wydajności 1600 litrów na minutę, armaturę wodno-pianową, motopompy, zestaw ratownictwa medycznego, agregat prądotwórczy, pilarki itp.
Na terenie całego kraju SG LP dysponują tylko 4 ciężkimi wozami gaśniczymi. Rzepiński Mercedes jest jednym z nich. Jest niezwykle skuteczny nie tylko w gaszeniu pożarów lasów, ale również uczestniczy- często jako pierwszy- w wielu innych, różnorodnych akcjach.
Obecnie na lotnisku N-ctwa Rzepin bazuje samolot patrolowo- gaśniczy „Dromader”. Choć jego konstrukcja sięga czasów PRL, to jest on ze względu na swoje osiągi bardzo przydatny w akcjach gaśniczych. Ma 2,5 tys. litrów pojemności wody i chemikaliów, zasięg 520km, przy prędkości max. 250 km/h. Samolot jest często wykorzystywany do akcji gaśniczych w sąsiednich nadleśnictwach.
Na omawiany system składają się również drogi p-poż oraz punkty czerpania wody. Drogi p-poż. są systematycznie modernizowane, są dobrej jakości, właściwie oznakowane. Jest ich ponad 70km. Punktów czerpania wody jest na terenie na omawianym terenie 14. Są on również stale monitorowane, kontrolowane i modernizowane. Sprawnie działający system p-poż. wymaga nowoczesnego sprzętu, stałego monitorowania i kontroli wszystkich jego elementów, ale również ciągłego doskonalenia załogi, systematycznych ćwiczeń, w tym doskonalenia niezbędnej koordynacji.
Dziękujemy Pracownikom Nadleśnictwa Rzepin za piękną lekcję z zakresu ochrony przeciw – pożarowej lasu. Dodajmy, że mieliśmy również okazję zapoznać się z jedyną w Polsce bazą szkolącą operatorów dronów dla potrzeb leśnictwa i nie tylko… ale to temat na kolejną opowieść….
K. Walkowiak, J. Telakowiec wraz z kl. IIIc
